Aratusteak, badatoz

Urtero legez, aurten ere, Mundakan atorrak eta laminak izango ditugu kalejiran. Mundakarrentzat egun hoberik ez ei dago, hori dio abesti ospetsuenak bederen. Inork ez daki zelan agertu zen atorra, baina ondo dakigu mundakar bakar bat izan zela. 300 urte baino gehiagoko ohiturari buruz hitzegiten ari natzaizue, atorrak, Mundakako kale guztietatik zehar ibiliko direnak, zuriz jantzitako izaki misteriotsuak bezain alaiak dira. Almohada azalez egindako marrua daramate buruan, eta gona bi soinean, bat gerritik behera eta bestea samatik, horrez gain, marraztutako bibote ederrak erakusten dizkigute.

Goizean goiz, txistularien dianarekin atorra batzuk kalera irteten dira irina botaz, dena zinkiduz, honek aratusteen etorrera adierazten du. Mezaren ondoren, atorrek, Jose María Egileor-en etxearen parean ematen diote hasiera jaiari, Aratuste abestuz. Ondoren kanta berria entonatzen dute, aurtengoak, Ttipi-Ttapa, "Mundakako Atorrak Elkartea" osatzen duten koadrilen izenak batzen ditu. Ondoren, txorrokopuntatik pasatuz, herri guztiari emango zaio bira, zenbait atsedenaldi eginez, hori bai, abesteko. Azkenik, portuan jarriko dira atorra guztiak, zuzendaria gruako kaian dela, bertan, hiruzpalau kantu ezberdin abestuko dituzte 'Jo Ta Ke' ahantzi barik, noski. Atorrek, txoputako talaian amaitzen dute kalejira eta ondorengo orduetan herri osotik barreiatuta ibiliko dira.

Arratsaldean, laminak agertuko dira algara bizian, herriko arima guztiak iratzarriz. Beraien ohiuek eta abestiek ezin izango dute Mundakako hormarik bota, horren ordez, biziki dantzatuarazi egingo dituzte mundakarrak. Laminak kalez-kale dabiltzan bitartean atorrak ere pasakailean ibiliko dira topo egin arte, hori izaten da eguneko momenturik liluragarriena, zoratzeko modukoa, zuri-beltzak zirri eta zarra.

Besta honek hurrengo goizera arte jarraitzen du, oilarrak kukurruku egin arte hain zuzen.

Mundaka

Berriro maitemindu naiz:
guztia doa, badoa.
Mundakara kotxez:
betiko legez, banekien.
Arropak estatuari saldu:
ez dit axola, ardura ere ez.
Akats asko izan ditut,
neure artean, ene baitan.

Gu hartzera etorri zinen:
guztia doa, badoa.
Gu birsortzera;
guztia da hazten, handitzen.
Gure pentsamoldea genuen,
guztia jakina, bagenekien.
Zuk aurkitu behar zenuen:
guztia doa, badoa.

Iruñearaino gidatu nuen,
auto baten, nire lagunarekin.
Aparkalekuetan, askotan lo:
ez dit axola, ardura ere ez.
Lekuarekin maitemindu nintzen:
neure artean, ene baitan.
Akats asko izan ditut,
neure artean, ene baitan.

Gu hartzera etorri zinen:
guztia doa, badoa.
Gu birsortzera:
guztia da hazten, handitzen.
Gure pentsamoldea genuen:
guztia jakina, bagenekien.
Zuk aurkitu behar zenuen:
guztia doa, badoa.

Negarrez ari banintz:
autoan, lagunarekin,
askatasunaren seinale zen,
nirea, lekuarena.
Akats asko izan ditut.
Akats asko izan ditut.
Akats asko izan ditut.
Akats asko izan ditut.

Gu hartzera etorri zinen:
guztia doa, badoa.
Gu birsortzera:
guztia da hazten, handitzen.
Gure pentsamoldea genuen:
guztia jakina, bagenekien.
Zuk aurkitu behar zenuen:
guztia doa, badoa.

Gu hartzera etorri zinen:
guztia doa, badoa.
Gu birsortzera:
guztia da hazten, handitzen.
Gure pentsamoldea genuen:
akats asko izan ditut,
guztia jakina, bagenekien.
Akats asko izan ditut,
zuk aurkitu behar zenuen:
akats asko izan ditut,
guztia doa, badoa.
Akats ugari izan ditut.

Grekotik hartutakoak

Psike, psikiatra, psikiatria, psikoanalisi, psikoanalista, psikolinguista, psikolinguistika, psikologia, psikologiko, psikologo, psikopedagogia, psikopedagogo, psikosi, psikoterapeuta, psikoterapia...

Ψψ Euskaraz psi- idazten da, psi, ez si-, hau da, ondo idatzi, eta horrez gain, ahoskatu.

Pneumatika, pneumatiko, pneumologia, pneumonia...

ΠΝ πν Euskaraz pn- idazten da, ez n-, hau da, ondo idatzi, eta horrez gain, ahoskatu.

Ez dut honen gaineko ezer aurkitu euskaltzaindiaren webgunean, baina idazten den moduan irakurri behar dela uste dut, guretzat, 'hatxe mutua' dena kenduta.